در حال بارگذاری

گزارش ماهانه سامان بورس _ آذر 1395

یکشنبه 26 دی 1395 گزارش ماهانه بازار 524 بازدید
اوراق اختيار معامله يا آپشن ابزار مشتقه اي است كه به موجب آن فروشنده اين اوراق متعهد مي شود در صورت درخواست خريدار، تعداد مشخصي از دارايي موضوع قرارداد را به قيمت اعمال، معامله كند. در واقع فروشنده در اين قرارداد متعهد و خريدار مختار است. فروشندة اوراق اختيار معامله در قبال اين تعهد، مبلغ معيني از خريدار اوراق دريافت مي كند. براي جلوگيري از امتناع فروشنده اوراق از انجام قرارداد، فروشنده ضمن قرارداد متعهد مي شود مبلغي را به عنوان وجه تضمين نزد كارگزار بورس يا اتاق پاياپاي قرار دهد و متناسب با تغييرات قيمت اوراق اختيار معامله، آن را تعديل كند. اين اوراق بصورت اوراق اختيار خريد و اختيار فروش عرضه مي شوند. خريدار اوراق اختيار خريد در واقع انتظار رشد قيمت سهم پايه در آينده و خريدار اختيار فروش انتظار كاهش قيمت سهم را دارد.
اين اوراق جزو ابزارهاي نوين مالي هستند و در بازار هاي توسعه يافته مدت هاست كه بصورت كامل مورد استفاده قرار ميگيرند و مزيت هاي فراواني براي سرمايه گذاران خصوصا كساني كه بدنبال آربيتراژ يا پوشش ريسك خود هستند دارا مي باشد.
اوراق اختیار خرید عرضه شده در بازار ایران:
اوراق اختیار خریدی که در بازار سرمایه برای سه شرکت فولاد مبارکه ، ملی مس و ایران خودرو منتشر شده است دارای ویژگی های زیر می باشد:
اولا نوع این اوراق به لحاظ زمان اعمال از نوع اختیار خرید اروپایی است. به این معنی که دارنده این اوراق تنها در سررسید می تواند آن ها را اعمال کند.
دوما برای کمک به توسعه این بازار، کارمزد ارکان (به جز کارگزار) برای فاز اول برابر صفر در نظر گرفته شده است. مالیات معاملات بدلیل اینکه اين ابزار جزو ابزارنوين مالى است، برابر صفر است.
سوما جهت پوشش ریسک ناشر ، سهام به مقدار مساوی اوراق فروخته شده وثیقه می­شود که با توجه به نوع اختیار خرید حد اکثر ریسک پوشش داده شده است.
 
مزایای انتشار اوراق اختیار خرید:
اولین مزیتی که ورود این اوراق هرچند به صورت ناقص به بازار سرمایه دارد بحث آمادگی ذهنی و علمی سرمایه گذاران برای ورود سایر ابزارهای مشتقه پیشرفته به بازار است. این موضوع که بایستی بازار سرمایه بسمت ابزار های نوین مالی حرکت کند امری لازم و بدیهی است و برای شروع و گام اول، این اوراق کمک شایانی در این مورد خواهد کرد.
از دیگر مزایای این اوراق، مبحث اهرمی بودن آن است. به این معنی که با سرمایه گذاری به مراتب کمتر احتمال بازدهی بیشتری وجود دارد. بطور مثال اگر شخصی یک قرارداد اختیار خرید فولاد با قیمت اعمال 150 تومانی با سررسید دوماه بعد را بخرد، ازآنجایی که هر قرارداد معرف 10 هزار سهم پایه می باشد و قیمت روز سهم پایه در حال حاضر 140 تومان است لذا قیمت تئوریک این اوراق حدود 5 تومان بدست می آید. بنابراین مبلغ 50 هزار تومان بابت خرید یک قرارداد پرداخت می­کند. در صورتی­که قیمت سهم از 140 تومان به 160 تومان در سررسید رشد کند(14 درصد رشد)، دارنده اوراق اختیار خرید با اعمال آن به قیمت 150 تومان، به ازای هر سهم 10 تومان سود می­کند(10=150-160) که با ضرب 10 هزار سهم در 10 تومان مبلغ 100 هزار تومان عاید دارنده اوراق می شود که اگر مبلغ سرمایه گذاری اولیه را از این مبلغ کسر کنیم، سرمایه گذار 50 هزار تومان از این معامله سود می­کند یعنی سرمایه گذار در عرض دوماه با مبلغ 50 هزار تومان بازدهی صد درصدی بدست می آورد. این در حالیست که اگر فرد خود دارایی پایه را در قیمت 140 تومان می­خرید با فرض فروش در 160 تومان کمتر از 15 درصد عایدی کسب می نمود.
در واقع افراد با این ابزار می توانند پرداخت بخش مهمی از قیمت دارایی پایه(سهم) را به زمان عقب تر موکول کنند و از مزیت زمانی آن استفاده نمایند.
از دیگر مزایای اوراق اختیار خرید، محدود نمودن ریسک سرمایه گذاری می باشد. در مثال فوق ماکزیمم زیان سرمایه گذار محدود به مبلغ پرداخت شده بابت اوراق اختیار خرید است. یعنی حداکثر زیان سرمایه گذار از ابتدا مشخص و از طرف دیگر میزان سود وی نا محدود است.
چالش ها و محدودیت های اوراق اختیار خرید
با توجه به اینکه در حال حاضر تنها عده ای مشخص از سهامداران عمده، ناشران این اوراق هستند و از آنجایی که افزایش قیمت دارایی پایه به ضرر ناشران اوراق اختیار خرید است لذا ظن دستکاری قیمتی از سوی این سهامداران عمده می رود که می تواند ریسکی بالقوه برای خریداران این اوراق باشد و در واقع این اوراق می تواند امتیازی منحصربفرد برای عده ای خاص از محل فروش آن ها ایجاد کند. این درحالیست که ماهیت این اوراق در دنیا بصورت رقابتی بوده و نباید تنها عده ای که دارای کنترل مطلق روی سهم پایه هستند ناشر این اوراق باشند. سایر سرمایه گذاران در شرایط فعلی بایستی ابتدا موقعیت خرید در این اوراق گرفته و سپس موقعیت فروش امکان پذیر خواهد بود که با ماهیت دو طرفه بودن این اوراق در تناقض است. یکی از را ه حل های آن در نظر گرفتن مکانیزم های وثیقه از جمله وجه تضمین برای فروشنده های این اوراق است که در این صورت همه سرمایه گذاران می توانند از امتیاز فروش اختیار خرید برخوردار گردند.
 
زمان سررسید این اوراق نیز یکی دیگر از مسائلی است که بایستی به آن توجه نمود زیرا هر چقدر زمان سررسید این اوراق باتنوع بیشتری همراه باشد امکان سرمایه گذاری با دید بلند مدت تر فراهم می گردد. این درحالیست که حداکثر سررسید این اوراق دو ماه است و سهامدار عمده ناشر اوراق اختیار خرید می تواند در کوتاه مدت روند سهم را کنترل نماید. البته می توان گفت که در بلند مدت این امر امکان پذیر نمی باشد.
نکته قابل توجه دیگر در مورد این اوراق یک طرفه بودن آن هاست. این درحالیست که ماهیت و کاربرد اصلی آن ها در دنیا دوطرفه بودن است یعنی بایستی ابزار اختیار فروش نیز در بازار قابل معامله گردد تا کارایی اصلی این ابزار که همان پوشش ریسک و یا هج نمودن سرمایه گذاری هاست فراهم گردد. بدیهی است در صورت فراهم شدن این شرایط می توان معنای واقعی بازار دوطرفه را لمس کرد.
از دیگر چالش ها، ریسک بسته شدن دارایی پایه تا زمان سررسید است که در اینصورت این اوراق نیز دیگر قابل معامله نبوده و عملا دارندگان این اوراق با ریسک قفل شدن سرمایه مواجه گردیده و امکان عکس العمل در شرایط نزولی بازار را از دست خواهند داد.اما نکته ای که حائز اهمیت بسیار است مبحث قیمت گذاری این اوراق است. برای قیمت گذاری این اوراق روش های مختلفی وجود دارد که معروف ترین آن ها روش ارزشگذاری بلک شولز است که بر دو اصل ارزش ذاتی و ارزش زمانی استوار است. طبق فرمول بلک شولز قیمت تئوریک این اوراق شامل دو بخش است. بخش اول ارزش ذاتی است که حاصل اختلاف قیمت روز دارایی پایه و قیمت اعمال آن است و بخش دوم ارزش زمانی آن بر حسب نرخ بهره بدون ریسک است که در واقع ارزش زمانی ، همان پاداش ریسکی است که ناشر بابت انتشار این اوراق متحمل می شود. نکته قابل توجه در این فرمول اصل رقابتی بودن و دوطرفه بودن این اوراق است(برآیند تعداد پوزیشن های باز خرید و فروش) که طی مکانیزم خود کنترل در بازار دوطرفه قیمت روز این اوراق بسمت قیمت تئوریک میل خواهد کرد اما از آنجایی که اوراق فعلی در بازار ما هیچکدام از این دو اصل را ندارند لذا قیمت اختیار خرید از قیمت تعادلی بالاتر رفته و عملا این فرمول های قیمت گذاری مرسوم در دنیا به نحو کارا در این اوراق قابل اعمال نیست.
در پایان با تمام کاستی های این اوراق، همچنان مزین شدن بازار سرمایه به این ابزار های نوین، امری نیک و قابل تقدیر بوده و قطعا شروع هر فرایندی با اشکالات عدیده ای همراه خواهد بود که به مرور امید است این اشکالات رفع شده و بازار سرمایه به سمت کامل تر شدن روزافزون پیش برود.

دانلود فایل 1615 کیلو بایت